Osteoporoza

O osteoporozie słyszymy więcej od kilkunastu lat. Jest ona przyczyną złamań kości pod wpływem stosunkowo niewielkich urazów, występujących w starszym, czy średnim wieku o, czasem tragicznych, konsekwencjach.

Ryzyko złamań zwiększa się na skutek ubytku masy kostnej i zaburzeń mikroarchitektury kości. Umiemy mierzyć masę (gęstość) kości przy pomocy densytometrii; oceniać ich mikroarchitekturę jest daleko trudniej – stąd nasze trudności z przewidywaniem ewentualnych złamań. 

Wykonywane badania densytometryczne przedramienia i pięty mają charakter przesiewowy i – podobnie jak obserwowany zanik kostny, czy „cechy osteoporozy” w badaniach rentgenowskich – są wskazaniem do wykonania tzw. „dużej” densytometrii badającej okolicę lędźwiową u młodszych osób, czy szyjki kości udowej u starszych.

Wyniki badania określane są jako:

• norma – nie wymaga dodatkowych badań, ani leczenia
• osteopenia – zalecamy dodatkowe badania gospodarki wapniowo-fosforanowej i uzupełnianie składników
       budujących kość – witaminy D i soli wapnia, oraz
• osteoporoza – wymagająca dodatkowego leczenia.
   

W wypadku konieczności szybkiej oceny przebudowy kości, lub skuteczności leczenia wykonujemy badania wskaźników tworzenia i resorbcji kości – bardzo przydatne, lecz drogie. Leczeniem osteoporozy zajmują się często centra osteoporozy, dysponujące kompletem badań, ale i przychodnie, gdzie pracują reumatolodzy, ortopedzi, endokrynolodzy i ginekolodzy. Obecnie coraz częściej wymagane są od nich dodatkowe przeszkolenia w zakresie osteoporozy. Grupa osób, które mogą być zagrożone osteoporozą zwiększa się w miarę dokładniejszych badań. Początkowo mówiono o kobietach, dzieląc tę grupę na grupy okresu menopauzy i późnej starości, o odmiennym obrazie klinicznym. Później zaczęto zauważać, że może ona występować u mężczyzn, u osób chorujących na pewne choroby, zwłaszcza na reumatoidalne zapalenie stawów, nadczynność tarczycy, przewlekłe choroby przewodu pokarmowego, osób długotrwale unieruchomionych, długo leczonych sterydami, heparyną, czy lekami przeciwpadaczkowymi.  Innymi grupami są osoby, w których rodzinie występowały złamania, zwłaszcza szyjki kości udowej („złamanie biodra”), drobne, szczupłe panie, ważące poniżej 55 kg i osoby przewlekle odchudzające się, kobiety uprawiające sport wyczynowy. Sumując – najważniejszym celem leczenia osteoporozy jest zapobieganie złamaniom szyjki kości udowej, występującym u starych ludzi, które przyspieszają śmierć, powodują kalectwo i w znacznym stopniu uzależniają od otoczenia. 

Możemy przeciwdziałać występowaniu złamań poprzez:

1. utrzymanie dobrej sprawności i kondycji fizycznej
2. usunięcie z mieszkania osób starszych, czy z osteoporozą kabli, dywaników itp., o które mogą zawadzić i upaść
3. spożywanie odpowiedniej ilości soli wapnia – nie tylko mleka, ale, zwłaszcza przez osoby starsze – kefirów,
          jogurtów, maślanek, serów żółtych i białych; zapotrzebowanie dobowe wapnia to około 1200 – 1500 mg, podczas,
          gdy Polacy jedzą około 400 mg, 
4. uzupełnianie witaminy D, zwłaszcza w okresie październik – kwiecień, w postaci tranu lub preparatów z witaminy D, 
5. unikanie palenia papierosów, 
6. prawidłowe odżywanie się, 
7. wczesne rozpoczęcie profilaktyki osteoporozy u osób z predyspozycjami genetycznymi (mimo, że mamy na nie mały
          wpływ), 
8. hormonalną terapię zastępczą w okresie menopauzy – w istotny sposób hamującą ubytek kości u kobiet.
    

Lek. med. Ewa Loth – reumatolog Centrum Medycznego Puławska (CMP)